مالیات بر مهریه در سال ۱۴۰۵، براساس ماده ۱۴۴ قانون مالیات های مستقیم، به اصل مهریه تعلق نمی‌گیرد. این معافیت به مهریه نقدی محدود نیست و مهریه منقول و غیرمنقول، مانند سکه و ملک، را هم در بر می‌گیرد. بنابراین برای تعیین مالیات مهریه نباید تعداد سکه ها را در درصدی ضرب کرد یا مالیاتی را به نسبت نصف میان زن و مرد تقسیم کرد.
فهرست مطالب
با این حال، مطالبه مهریه، مراجعه به دفترخانه یا پیگیری پرونده ممکن است هزینه داشته باشد. اگر از شما مبلغی خواسته‌اند، ابتدا عنوان آن را بپرسید: هزینه ثبت سند، دادرسی، کارشناسی و اجرای حکم با مالیات بر خود مهریه یکسان نیستند. در ادامه، این تفاوت ها و مدارکی را که بهتر است نگه دارید توضیح می‌دهیم.
آیا به مهریه مالیات تعلق می‌گیرد؟
مبنای معافیت، ماده ۱۴۴ قانون مالیات های مستقیم است. در این ماده، مهریه اعم از منقول یا غیرمنقول در شمار موارد معاف آمده است. سازمان امور مالیاتی نیز در اطلاعیه منتشرشده در ۲۱ تیر ۱۴۰۴، معافیت مهریه ثبت‌شده در اسناد رسمی نکاحیه را تأیید کرده است. متن ماده ۱۴۴؛ گزارش اطلاعیه سازمان امور مالیاتی.
مهریه، طلب ناشی از ازدواج است. دریافت آن را نباید صرفاً به دلیل واریز پول به حساب، درآمد فروش یا هدیه تلقی کرد. موضوع مالیات بر درآمد اتفاقی با دریافت مالی که واقعاً بابت مهریه پرداخت می‌شود تفاوت دارد؛ برای توضیح منشأ وجه، سند ازدواج، توافق یا رأی مربوط و رسید پرداخت را نگه دارید.
قانون مالیات مهریه ۱۴۰۵ از چه زمانی اجرا می‌شود؟
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان نرم افزار حسابداری محک
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
در منابع بررسی‌شده تا ۲۳ آبان ۱۴۰۵، قانون لازم‌الاجرایی که معافیت اصل مهریه را لغو و برای آن مالیات بالای ۱۴ سکه تعیین کند احراز نشد. بنابراین تاریخی برای شروع دریافت چنین مالیاتی نمی‌توان اعلام کرد. خبر پیشنهاد یک طرح، تصویب بخشی از آن در مجلس و لازم‌الاجرا شدن قانون، مراحل متفاوتی هستند.
آیا مهریه بالای ۱۴ یا ۱۱۰ سکه مشمول مالیات است؟
در ماده ۱۴۴، معافیت اصل مهریه به این دو عدد محدود نشده است. اعدادی که در خبرهای مهریه می‌بینید ممکن است به ضمانت اجرای وصول و مقررات محکومیت مالی مربوط باشند؛ از آن ها نمی‌توان سقف معافیت مالیاتی استخراج کرد.
برای نمونه، در گزارش ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ از اظهارات سخنگوی شورای نگهبان، ایرادهای شورا به مصوبه مربوط به ضمانت اجرای مهریه و عدد چهارده سکه توضیح داده شده است. این گزارش درباره تعیین درصد مالیات مهریه نیست. برای اقدام قضایی باید آخرین متن لازم‌الاجرا و وضعیت پرونده بررسی شود، نه صرفاً تیتر خبر.
مالیات مهریه بر عهده کیست؟
وقتی اصل مهریه معاف است، بابت آن مالیاتی وجود ندارد که پرداختش بر عهده زن یا مرد باشد. ادعای «پرداخت ۵۰ درصد مالیات توسط هر طرف» را نباید تکلیف جاری زوجین معرفی کرد.
اگر موضوع، هزینه دفترخانه یا پرونده باشد، مسئول پرداخت باید با توجه به نوع هزینه، مقررات مربوط، توافق معتبر یا تصمیم مرجع رسیدگی مشخص شود. برای این هزینه ها هم نمی‌توان یک قاعده کلی نصف‌نصف تعیین کرد. پیش از پرداخت، صورت‌حساب تفکیکی بخواهید تا معلوم شود مبلغ بابت کدام خدمت یا مرحله است.
تفاوت مالیات مهریه با هزینه ثبت و وصول آن
| عنوان مبلغ | بابت چیست؟ | چه چیزی را بررسی کنیم؟ |
|---|---|---|
| مالیات بر اصل مهریه | مالی که به عنوان مهریه دریافت می‌شود | معافیت مقرر در ماده ۱۴۴؛ تعداد سکه به‌تنهایی مالیات ایجاد نمی‌کند. |
| هزینه ثبت سند و خدمات دفترخانه | خدمت ثبتی انجام‌شده | عنوان خدمت و تعرفه معتبر؛ معافیت مالیاتی به معنی رایگان بودن همه خدمات نیست. |
| هزینه دادرسی و کارشناسی | رسیدگی قضایی یا ارزیابی مال، حسب مورد | نوع درخواست، مبلغ اعلام‌شده و تصمیم مرجع مربوط |
| هزینه اجرای سند یا حکم | اقدامات مرحله اجرا، در صورت تعلق | مبنای مطالبه، شرایط پرونده و مرجع دریافت‌کننده |
| مالیات معامله ای جداگانه | مثلاً فروش مالی برای تأمین پول مهریه | مقررات همان معامله؛ معافیت مهریه به فروش مستقل تعمیم خودکار ندارد. |
پس پاسخ به «زمان پرداخت مالیات مهریه» این نیست که زوجین هنگام عقد باید درصدی از مهریه را بپردازند. زمان پرداخت هر هزینه احتمالی را باید از عنوان همان هزینه و مرحله انجام خدمت تشخیص داد.
اگر مهریه سکه، ملک یا خودرو باشد چه می‌شود؟
مهریه سکه ای
برای نمونه، اگر در عقدنامه ۱۱۴ سکه مهریه تعیین شده باشد، از عدد ۱۱۴ نمی‌توان نرخ یا مبلغ مالیات مهریه به دست آورد. تعداد سکه، موضوع پرداخت و وصول تعهد را مشخص می‌کند؛ مبنای ساختن مالیات تازه نیست.
خرید سکه برای پرداخت مهریه یا فروش سکه پس از دریافت، رویدادهای جداگانه‌اند. وضعیت مالیاتی آن ها به مقررات همان معامله، زمان انجام و شرایط شخص بستگی دارد. ادعای کلی «هر خرید، نگهداری یا فروش سکه حتماً مشمول یک مالیات ثابت است» دقیق نیست.
مهریه ملکی یا خودرویی
معافیت ماده ۱۴۴، مهریه غیرمنقول را هم شامل می‌شود. بنابراین نمی‌توان صرف وجود ملک یا خودرو را دلیل تعلق مالیات به انتقالی دانست که واقعاً در اجرای مهریه انجام می‌شود. در سند انتقال، علت انتقال و ارتباط آن با تعهد مهریه باید روشن باشد؛ هزینه های ثبتی و سایر مبالغ احتمالی را هم جداگانه استعلام کنید.
دو حالت متفاوت: اگر مرد، ملک موضوع تعهد مهریه را در اجرای همان تعهد به زن منتقل کند، موضوع بررسی، انتقال بابت مهریه است. اما اگر ملکی را به شخص دیگری بفروشد و پول فروش را برای پرداخت مهریه استفاده کند، فروش به شخص ثالث معامله مستقلی است. مصرف پول برای مهریه، به‌تنهایی آن فروش را معاف نمی‌کند.
فوت زن یا شوهر چه اثری بر مالیات مهریه دارد؟
اگر شوهر پیش از پرداخت فوت کند، مطالبه مهریه از دارایی به جا مانده و بررسی بدهی های متوفی مطرح می‌شود. طلب زن بابت مهریه را باید از سهم‌الارث او جدا کرد. مدارک طلب و تکالیف مربوط به بدهی های متوفی، از جمله مقررات ماده ۲۶ قانون مالیات های مستقیم، در بررسی ترکه اهمیت دارند.
اگر زن فوت کند، طلب مهریه او می‌تواند در شمار حقوق مالی به جا مانده برای وراث مطرح شود. از معافیت خود مهریه نمی‌توان نتیجه گرفت هر انتقال ارثی به وراث نیز بدون قید و شرط معاف است. وضعیت مالیات بر ارث و انتقال دارایی ها باید در همان پرونده بررسی شود. همچنین تقدم مهریه بر تمام بدهی ها را نباید به‌صورت یک حکم مطلق اعلام کرد.
پیش از پرداخت مبلغی با عنوان مالیات مهریه چه کنیم؟
- عنوان مبلغ را مکتوب بگیرید. مشخص شود مالیات است، هزینه ثبت است یا مبلغ مربوط به پرونده و اجرا.
- مبنای مطالبه را بخواهید. شماره ماده، تعرفه یا دستور مربوط باید روشن باشد؛ تصویر یک جدول در شبکه های اجتماعی کافی نیست.
- معامله را دقیق توضیح دهید. انتقال مستقیم مال بابت مهریه با فروش آن مال به فرد دیگر تفاوت دارد.
- رسید و مدارک را نگه دارید. سند ازدواج، توافق یا رأی مربوط، سند انتقال و رسید بانکی را کنار هم قرار دهید.
- اگر مالیات مطالبه شده، موضوع را پیگیری کنید. پیش از اقدام، عنوان مالیات و مرجع صادرکننده را مشخص کنید و از همان مرجع درباره اعمال معافیت مهریه توضیح بخواهید.
این بررسی به معنی خودداری از پرداخت هر هزینه قانونی نیست؛ کمک می‌کند بدانید چه مبلغی را، به چه دلیل و به کدام مرجع می‌پردازید.
پرداخت اقساط مهریه را چگونه ثبت کنیم؟
اعسار و تقسیط را با بخشیده شدن اصل بدهی اشتباه نگیرید. ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، در صورت احراز شرایط، مهلت یا تقسیط را پیش‌بینی کرده است. مبلغ و موعد پرداخت را مطابق حکم یا توافق معتبر پیگیری کنید.
برای هر پرداخت، تاریخ، مبلغ یا تعداد سکه، مشخصات دریافت‌کننده، شماره رسید و دوره مربوط را یادداشت کنید. اگر مثلاً بابت یک قسط دو انتقال بانکی انجام داده‌اید، هر دو رسید را به همان قسط مرتبط کنید. هزینه های دفترخانه و پرونده را هم جدا ثبت کنید تا با مبلغ پرداخت‌شده بابت اصل مهریه جمع نشوند.
در برنامه ریزی مالی شخصی، مبلغ اقساط را کنار هزینه های ضروری ماهانه قرار دهید. اگر تعهد به سکه است، مانده تعداد سکه را هم جدا از معادل ریالی روز نگه دارید؛ تغییر قیمت سکه با پرداخت شدن بخشی از بدهی یکی نیست.
اگر صاحب کسب و کار هستید و اقساط را از درآمد آن می‌پردازید، دریافت و پرداخت های کاری را از برداشت های شخصی جدا ثبت کنید تا مانده حساب و پول در دسترس برای تعهداتتان روشن باشد. برای آشنایی با امکانات ثبت دریافت و پرداخت محک، می‌توانید برنامه حسابداری را ببینید و از مسیر دریافت دمو، امکانات متناسب با کارتان را بررسی کنید. اصل رسیدها و اسناد را نگه دارید؛ ثبت عدد در نرم افزار به‌تنهایی سند تسویه حقوقی نیست.
پرسش های متداول مالیات بر مهریه
مالیات مهریه ۱۴۰۵ چقدر است؟
اصل مهریه طبق ماده ۱۴۴ معاف است و برای آن جدول درصدی بر مبنای تعداد سکه ارائه نمی‌شود. هزینه ثبت یا پیگیری پرونده موضوع جداگانه ای است.
آیا مالیات مهریه را زن و مرد نصف می‌کنند؟
خیر؛ معافیت اصل مهریه، ادعای تقسیم مالیات آن به نسبت ۵۰ درصد را منتفی می‌کند. مسئول هزینه های پرونده یا دفترخانه باید براساس مقررات و وضعیت همان مورد مشخص شود.
آیا مالیات مهریه باید هنگام عقد پرداخت شود؟
تکلیف جاری به پرداخت درصدی از اصل مهریه هنگام ثبت عقد، در منابع بررسی‌شده احراز نشد. بابت خدمات دفترخانه، عنوان و تعرفه هزینه را جداگانه بررسی کنید.
آیا معافیت فقط برای مهریه کمتر از ۱۴ سکه است؟
ماده ۱۴۴ چنین محدودیتی برای معافیت اصل مهریه تعیین نکرده است. اخبار ضمانت اجرای وصول، مبنای تعیین مالیات نیستند.
آیا دریافت مهریه به حساب بانکی، درآمد شغلی محسوب می‌شود؟
صرف واریز پول به حساب، ماهیت پرداخت بابت مهریه را به فروش یا درآمد شغلی تبدیل نمی‌کند. مدارک منشأ وجه را نگه دارید تا در صورت درخواست بتوانید آن را توضیح دهید.
آیا همه هزینه های انتقال ملک بابت مهریه حذف می‌شوند؟
معافیت مالیاتی اصل مهریه به معنی حذف همه هزینه های خدمات ثبتی یا پرونده نیست. عنوان هر مبلغ و علت انتقال باید جدا بررسی شود.
